Ascarii Honoriani seniores

Kolejny oddział wchodzący w skład galijskiej armii polowej, który udało się skończyć to auxilia palatina o nazwie Ascarii Honoriani seniores. Tym razem użyłem figurek ciężkiej piechoty późnorzymskiej z zestawu Hat-a (8087). Same figurki zupełnie przyzwoicie wykonane, a ich główny problem to pozy w jakich są żołnierze. Praktycznie wszyscy stoją za przeproszeniem "rozkraczeni" co stwarza spore problemy przy montażu grupy figurek na jedną podstawkę. Zwłaszcza że przyjąłem dla swoje armii rozmiar podstawek używany w Comitatusie dla figurek 15 mm, czyli 60x40 mm. Dużym wyzwaniem, przynajmniej dla mnie, jest wykończenia tak napakowanych podstawek.

Drugim mankamentem jest nie najlepszy wygląd kolczugi. Z jednej strony nie jest on jakoś udanie wyrzeźbiony, ale w znacznym stopniu to niestety efekt próby nowego podkładu w sprayu, który miał zastąpić niedostępną od pewnego czasu Śnieżkę.

Ascarii Honoriani seniores

Oddział ten jak już wspomniałem na początku stanowił część armii galijskiej armii polowej pod dowództwem Magistro equitum Galliarum. I to jest jedyna w miarę pewna rzecz którą mogę powiedzieć na ich temat. Notitia Dignitatum wymienia kilka jednostek o nazwie Ascarii, zarówno na zachodzie imperium jak i na wschodzie.

Na wschodzie są to dwie oddziały Ascarii seniores i Ascarii iuniores, pod rozkazami Magister Militum per Illyricum.

Dla zachodniej części mamy w sumie 4 takie jednostki. W wojskach polowych, pod dowództwem  Comes Hispenias mamy także Ascarii seniores i iuniores, no i Ascarii Honoriani seniores w Galii. Dla wojsk granicznych Notitia wymienia oddział Auxilia ascarii (pod Dux Pannoniae secundae), który stacjonował w Taurunum (obecnie Zemun, cześć Belgradu) a na liście oddziałów pieszych ten oddział widnieje prawdopodobnie także jako pseudocomitatenses o nazwie Taurunenses - bez przydziału ale najpewniej pod rozkazami Comes Illyricum.

O tym co ta nazwa oznaczała niewiele wiadomo (przynajmniej mi). O Ascarii wspomina raz Ammianus Marcellinus w księdze XXVII (2,9), opisując walki toczone z Alamanami w Galii w 366 roku. Pisząc o całodziennym starciu pod Katalaunami (czyli pod Chalons, sławnym z bitwy Aecjusza w 451 roku), podaje on że właśnie Ascarii wysłani do grabieży obozowiska, pochwycili alamańskiego króla i ukrzyżowali go bez wiedzy i zgody dowodzącego armią Jowinusa. Ponieważ cała rzecz miała miejsce w Galii, kusząca jest myśl że czynu tego dopuścili się właśnie bohaterowie tego posta (choć może jeszcze nie byli nazwani Honoriani).
Sama nazwa nie pochodzi jak w przypadku wielu oddziałów auxilia od nazwy plemienia z którego rekrutowano żołnierzy, a jest nazwą nadaną przez rzymian ze względu na ich funkcję czy też wyposażenia. Alvar Ellegard stawia tezę że takie grupy jak Ascarii i Falchouarii są czysto rzymską kreacją, choć z elementami germańskimi w nazwach (odpowiednio ash-spear-men and falcon-men). Tworzono te nazwy w ten sam sposób jak czysto łacińskie nazw innych jednostek rzymskiej armii, np.Cornuti, Scutarii, Fortenses, Propugnatores itp.

Legio IIII Scythica - pierwsza kohorta

Prawie na ukończeniu pierwsza podstawka rzymskich wojsk II/III wieku. Wykończenia wymaga jak zawsze sama podstawka, bo tym razem nie da się jej po prostu zasypać trawką elektrostatyczną. A nie da się bo przy wyborze jednostki, którą będzie reprezentować, padło na tytułowy legion IIII scytyjski, operujący na wschodzie imperium (prawie, bo od czasów Nerona, wcześniej był aktywny nad Dunajem). Dodatkowo robiąc zdjęcia odkryłem, że zapomniałem dokończyć malowanie pilum z jednej strony, stąd tylko fotka od przodu.

Dumając nad sposobem wykończenia podstawek zabrałem się do przygotowywania kolejnej kohorty legio quarta Scythic. 

I jako wsparcie grupa łuczników o wyraźnie wschodnim pochodzeniu (z zestawu Zvezdy 8052 Roman Auxiliary Infantry).

O historii legionu innym razem, a dziś tylko krótko o wyborze takiej a nie innej nazwy legionu. Akurat w styczniu miałem okazję przeczytać pierwszą część cyklu Harrego Siddebotoma 'Wojownik Rzymu' - 'Ogień na wschodzie'. W nie główny bohater cyklu - Marek Klodiusz Balista - broni rzymskiego miasta Arete, którego załogę stanowią m.in. żołnierze vexillatio legionu IIII scytyjskiego. Książka może nie jest wybitna ale czyta się nieźle, a sama tematyka, czy raczej ramy czasowe (kryzys III wieku) jest rzadko spotykana w powieściach historycznych. Polecam wszystkim.

Z nowym rokiem

Z nowym rokiem nowości i nowe projekty.

Przede wszystkim stałem się wreszcie szczęśliwym posiadaczem lekkiej jazdy rzymskiej, czyli zestawu Hat-a 'Late Roman Light Cavalry'. Zestaw w Polsce nieosiągalny, a zakup za granicą mocno podrażają dziwne nieraz koszty wysyłki. Swój set nabyłem korzystając z promocji w sklepie CW-Toys, cała transakcja przebiegła szybko i sprawnie.

Na początek tradycyjnie zawartość zestawu.

24 figurki (w tym 12 łuczników) pozwolą na sformowanie 12 podstawek lekkiej jazdy. Plastik jest dość gumowaty, ale same rzeźba figurek dobra (brak  nadlewek, jedynie widoczne miejsca łączenia formy), więc roboty wstępnej nie za wiele.

Oczywiście nie byłbym sobą gdybym nie zabrał się do paćkania od razu

Druga nowość to w zasadzie nowy projekt, który narodził się w święta gdy po raz n-ty czytałem wybrane biogramy z 'Pocztu cesarzy rzymskich' Aleksandra Krwczuka. Książka to szczególna, bo to chyba od niej zaczęło się moje zainteresowanie Rzymem (a w zasadzie jeszcze nie z książki a od stron wyrywanych z PrzeKroju w którym 'Poczet' był najpierw drukowany).

Tak wiec postanowiłem rozszerzyć mój 'Projekt Comitatus' o Rzym czasów kryzysu III w. (czyli z agielska MIR). Z uwagi na uboga (a w zasadzie żadną) ofertę plastikowych figurek w skali 1/72, nazwa będzie bardzo umowna i obejmie też koniec II w. co pozwoli na wykorzystanie dominujących na rynku figurek legionistów wczesnego cesarstwa.

Na pierwszy ognień poszli legioniści od Caesara (Roman Legionary Set II). 37 legionistów w mixie wyposażenia (kolczuga, łuski, segmentata) + 1 centurion. Bardzo dobra rzeźba, niezły plastik po stronie plusów, minus to cena zestawu. Tarcze są prostokątne, ale biorąc pod uwagę rozpiętość okresu jak i brak odpowiednich źródeł mogą być. 

Equites promoti seniores [2]

Dziś skończyłem wreszcie kolejny oddział rzymskiej jazdy. Dwupodstawkowe vexilationes palatinae o nazwie jak w tytule posta Equites promoti seniores.

Equites promoti seniores.

Niestety o samej jednostce brak jest sensownych informacji. Żeby było zabawniej, odmiennie niż w przypadku licznych oddziałów piechoty linia podziału seniores/iuniores nie przebiegała na linia zachód/wschód.  Notitia Dignitatum wykazuje oddział o nazwie seniores zarówno dla zachodniej jak i wschodniej części imperium i oba mają status elitarny. Oprócz nich w obu częściach są iuniores ale już o statusie zwykłych comitaneses. Sprawę dodatkowo komplikuje brak przedstawień tarcz dla wschodniorzymskiej jazdy.

Sama nazwa może nawiązywać do dawnej jazdy legionowej, zebranej z legionów i połączonej w większe czysto kawaleryjskie oddziały. Oprócz wspomnianych wyżej oddziałów armii polowej, istniało jeszcze kilka oddziałów podległych nadgranicznym duxom, wspomnianym w Notitia jako equites lub cuneus equitum. Co ciekawe wszystkie znajdowały się w prowincjach naddunajskich.
Mój oddział to jak już pisałem vexilationes palatinae wchodzący w skład italskiej armii polowej podległej Magister Peditum. Zajmuje w niej honorowe drugie miejsce na liście, jeśli przyjmiemy jak sądzą niektórzy że kolejność informowała o prestiżu i randze danej jednostki.

WIP
Lekka jazda germańska - już prawie koniec.

Harcownicy - początek

Limitanei - Milites Nerviorum

Dziś pierwsza podstawka rzymskich pograniczników, czyli limitanei. Malunek na tarczach jest oczywiście całkowicie zmyślony ze względu na brak jakichkolwiek źródeł co do ich wyglądu w jednostkach granicznych. Jedynie w przypadku oddziałów wywodzących się ze starych legionów, przekształconych w jednostki strzegące granicy, można by pokusić się o umieszczenie na tarczach znaków nawiązujących do ich symboli.

Ponieważ jednak postanowiłem, że każda podstawka regularnego wojska będzie odzwierciedlać autentyczny oddział (wg Notitia Dignitatum), więc chłopaki poniżej otrzymali prostą nazwę Milites Nerviorum.

 

Milites Nerviorum to oddział regularnej armii rzymskiej, podległy Dux Belgicae Secundae i mający garnizon w Portus Aepaticus (Epaticus). Lokalizacja fortu stanowiącego ich siedzibę stanowi przedmiot różnych dywagacji, ale najczęściej przyjmuję się że chodzi o współczesne Oldenburg w Belgii (koło Ostendy). Sama nazwa nawiązuje oczywiście do celtyckiego plemienia Nerwiów, którzy masowo byli zaciągani do rzymskich oddziałów pomocniczych. W rzymskich źródłach występuje dużo różnego rodzaju oddziałów mających w nazwie człon Nervii, szczególenie w Brytanii i wzdłuż Renu. Oczywiście późnorzymska jednostka o takiej nazwie niekoniecznie musi się z nich składać, ani nawet pobierać rekrutów z terenów nad Skaldą. Chociaż w przypadku tej akurat jednostki, ze względu na bliskość jest to kusząca hipoteza.

Salii

Dziś moja rzymska armia wzbogaciła się o kolejną jednostkę. Tym razem jest to oddział auxilia palatinae o nazwie Salli (a może Salii seniores). Ponieważ w Comitatusie auxilia są reprezentowane jedną podstawką to Salli są już prawie gotowi do walki. Pozostało jeszcze tylko zagospodarować podstawkę.

Figurki to oczywiście zestaw Italeri "Late Roman Infantry". Jest to insza inszość w stosunku do dotychczas obrabianych figurek Hat-a i MiniArt-a. Dobry, twardy plastik, świetna jakość rzeźby i odlewu - malowanie ich to spora przyjemność. Jedynym mankamentem (przynajmniej dla mnie) są tarcze, a ściślej ich faktura. Wzorem swoich wcześniejszych produkcji Italerii na tarczach umieściła wypukłe wzory, dodatkowo jest to mix różnych wzorów. W znacznym stopniu utrudnia to malowanie innych wzorów. Jak widać na zbliżeniu najbardziej rozbudowane wzory pozostawiłem, żeby nie masakrować całej tarczy i zadowoliłem się pokryciem ich nowym wzorem.

Drugim problemem były te dynamiczne pozy żołnierzy, powodujące trudność w zmieszczeniu ich na standartowej podstawce piechoty w Comitatusie. No i teraz będę musiał się nakombinować w tym gąszczu nad wypełnieniem samej podstawki.

Sali 

Auxilia palatinae pod rozkazami rozkazami Magister equitum Galliarum.
Jednostka utworzona z Franków Salickich najprawdopodobniej w czasach Juliana Apostaty około 358 roku, kiedy po jego kampaniach Frankowie zostali pokonani i w zamian za pozostanie w Toxandri (tj. na południe od Mozy, pomiędzy tą rzeką i Skaldą) być może jako foederati, zostali poddani rekrutacji do rzymskiej armii.
W Notitia Dignitatum wymienione jest w sumie 5 oddziałów o nazwie Salii, z tym że w dwóch przypadkach mamy najprawdopodobniej do czynienia ze zdublowanymi jednostkami. Wszystkie te oddziały to auxilia palatinae.
Na zachodzie:
- Salii pod Magister Peditum to najprawdopodobniej Salii seniores pod rozkazami Magister equitum Galliarum.
- Salii Gallicani pod Magister Peditum to najprawdopodobniej Salii iuniores Gallicani pod rozkazami Comes Hispenias.
Ponadto we wschodniej częśći imperium mamy jeszcze Salii pod rozkazami Magister Militum Praesentalis I.

Mix jednostek 3 (WIP)

Pora zacząć nowy rok. Na warsztacie kilka rozbabranych jednostek:

Nienazwani jeszcze żołnierze z oddziału auxillia palatinae:

 

 Frankowie (jak widać niewiele się posunęli do przodu):

Kolejni wojacy to żołnierze z oddziałów nadgranicznych, czyli limitanei. Oddział jeszcze nienazwany, podobnie jak jego wielkość (ilość podstawek):

I na koniec pierwsza jednostka harcowników, ledwie maźnięta.

No i jest jeszcze balista z obsługą ale ona jest bez zmian od ostatniego razu.

Mix jednostek 2

Żeby nie było że nic nie robię :), kilka jednostek na warsztacie.

Katafrakci, 2 podstawka.

Ciężka jazda rzymska.

Jednostka auxillia palatina, jeszcze NN

Frankowie

I na koniec balista

Secunda Julia Alpina (3)

Drugi legion do mojej armii został (prawie) skończony. Pozostało jeszcze tylko pomalować legionowy znak (tu dumam co na nim powinno się znaleźć), i dorobić groty do 2 włóczni. Pod tym względem zestaw Hat 8100 jest dziwny; zawiera tylko 4 osobne włócznie i 8 legionistów bez nich. Ma za to, aż 4 (podwójne) znaki legionowe, co się chwali (przydadzą się gdzie indziej), ale chyba zrobienie 8 włóczni to nie jest jakiś problem. No nic, zostaną dodane jak tylko obmyślę sposób na dorabianie grotów. Pomysł z wikolem nie okazał się dobry. 

Secunda Iulia Alpina

Jego nazwa oznacza ‘Julijski legion Alpejski’. Został utworzony jako jednostki limitanei w prowincjach diecezji Italia, najprawdopodobniej w Alpes Cottiae (tj. obszar pomiędzy Briançon i Susa), gdzie prawdopodobnie początkowo stacjonował wraz ze swoimi bliźniaczymi legionami I Iulia Alpina i III Iulia Alpina.

Założyciel legionu nie jest znany. Element ‘Julia’, sugeruje jednak, że był to albo Kryspus, syn cesarza Konstantyna I Wielkiego albo Juliusz Constans, cesarz zachodniej części imperium w latach 337-350 (raczej on). Symbolem legionu nie jest znany.

Secunda Iulia stał się prawdopodobnie jednostką pseudocomitatenses w czasie barbarzyńskich inwazji w początkach V w. Nie jest jasne czy cały legion został podniesiony do rangi legionu polowego i przeniesiony do Ilyrii czy też jednostka została podzielona i jej część pozostała na miejscu.

Wg Notitia Dignitatum, Secunda Iulia Alpina podlegał Magister Peditum jako legio pseudocomitatenses, a znajdował się pod bezpośrednim dowództwem Comes Illyrici jako część składowa polowej armii iliryjskiej. Być może tworzył on parę z Prima Iulia Alpina.

 

Prima Flavia Gallicana Constantia (2)

Wreszcie pierwszy legion został ukończony. Wczoraj posiałem trawkę na drugiej podstawce I Flavia Gal.Const. Malowanie po nocach w kuchni mi chyba nie służy i prezentują się niestety gorzej od swoich kolegów z włóczniami.Na dodatek pogubiłem gdzieś tarcze i w efekcie jedną z nich musiałem dorobić (łatwo rozpoznać którą). Zostaną jeszcze oczyszczeni z trawy poprzylepianej gdzie nie trzeba (tarcze itp.)

A poniżej cały legion.

 

 

Secunda Julia Alpina (2)

Natłok zajęć spowodował chwilowe zawieszenie prac nad figurkami do 'Comitatusa'. Dobrze że chociaż tłumaczenie zasad ma się ku końcowi. Jedyne, co w ramach eksperymentu zdołałem pomalować to figurka kosyniera z QR Miniatures (moje pierwsze spotkanie ze skalą 15mm).

Ale przyszła wreszcie pora by dokończyć obie rozgrzebane jednostki. Jako pierwszy pod pędzel poszła ósemka piechurów z Secunda Julia Alpina. Tu po pierwszych maźnięciach.

Równocześnie z nimi podkładem zostali pokryci kolejni wojacy. W zamyśle mają stanowić podstawkę rzymskich pograniczników czyli jakąś jeszcze nie sprecyzowaną jednostkę limitanei. Nie wiadomo zresztą czy będzie nazwana bo z oddziałami limitanei jest spory problem jeśli chodzi o wzory na tarczach.

Mix jednostek

Prace postępują powoli. Pierwsza ósemka legionistów z II Iulia Alpina jest już gotowa ale po namyśle zamiast jednej podstawki z figurami w takiej samej pozie, postanowiłem rozmieścić ich na dwóch podstawkach przemieszanych z innymi figurkami dla urozmaicenia.

Powoli powstaje także obsada drugiej podstawki I Flavia Gal.Const. Tym razem chłopaki będą wyposażeni tylko w miecze a i tarcze będą chyba okrągłe z braku tych 'jajowatych'.

W ramach oddechu od piechurów pomazałem trochę swojego pierwszego kawalerzystę do rzymskiej armii. Katafrakt z zestawu Zvezdy ma być początkiem 2-u podstawkowego oddziału ciężkiej jazdy, jeszcze nieznanej nazwy.